Κυριακή 19 Σεπτεμβρίου 2021

Σχετικά με το ρήμα στιγματίζω

 


Όπως το ουσιαστικό στίγμα, έτσι και το ρήμα στιγματίζω ΔΕΝ χρησιμοποιείται πάντοτε αρνητικά. Έστω κι αν οι μη αρνητικές χρήσεις του στιγματίζω είναι λιγότερο συχνές ή και σπάνιες, επιβεβαιώνονται εύκολα από σχετικές διαδικτυακές αναζητήσεις («Σκέφτομαι [...] πώς έδωσε νόημα στην ύπαρξή μου, πώς τελικά στιγμάτισε τη ζωή μου» και αρκετά άλλα). Επίσης, όπως έχω γράψει με άλλες αφορμές, ένα γλωσσικό στοιχείο –λέξη, σημασία κτλ.– πρώτα υπάρχει στο στόμα των ομιλητών και μετά καταγράφεται στα λεξικά. Όταν δηλαδή δεν εντοπίζεται σε ένα λήμμα, δεν προκύπτει το συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει. Ακόμη όμως και αν κάποιος θεωρήσει εσφαλμένη μια χρήση ως μη καταγεγραμμένη σε λεξικά, η εν λόγω χρήση του στιγματίζω καλύπτεται από τη σημασία 3 του λεξικού Μπαμπινιώτη και την επίσης τρίτη σημασία του Χρηστικού Λεξικού. Ο ορισμός στο πρώτο λεξικό, παρά τα δύο καταγεγραμμένα παραδείγματα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί και θετικά το στιγματίζω, ενώ πριν από τον ορισμό το δεύτερο λεξικό δηλώνει ξεκάθαρα ότι το ρήμα στη συγκεκριμένη σημασία μπορεί να έχει και θετική συνυποδήλωση, όπως άλλωστε δείχνει το πρώτο από τα τρία λεξικογραφικά παραδείγματα που ακολουθούν. Βέβαια, χρειάζεται έρευνα σε σώματα κειμένων για να αποφανθεί κανείς ποια είναι η προτιμότερη λεξικογραφική αντιμετώπιση του θέματος, αν είναι καλύτερο να διακριθεί σημασία ή υποσημασία για τέτοιες χρήσεις του στιγματίζω ή να δηλωθούν έμμεσα, μέσω παραδειγμάτων. Και οι εκτιμήσεις για το θέμα αυτό μπορεί να έχουν υποκειμενικό χαρακτήρα. Επιπροσθέτως, ο συντάκτης του ψηφίσματος θα μπορούσε πράγματι να επιλέξει π.χ. το ρήμα σημαδεύω, αλλά και τώρα δεν υπάρχει κανένα απολύτως θέμα αμφισημίας, γιατί από τα συμφραζόμενα είναι σαφέστατο ότι το ρήμα στιγματίζω δεν έχει χρησιμοποιηθεί εδώ με αρνητικές συνδηλώσεις. Συμπερασματικά, έστω και αν πρόκειται για λιγότερο συχνή ή και σπάνια χρήση, έστω και αν είναι συζητήσιμος ο χειρισμός του θέματος από τον λεξικογράφο, έστω και αν η διατύπωση στο σχολιαζόμενο ψήφισμα θα μπορούσε να είναι καλύτερη, το ρήμα στιγματίζω ΔΕΝ χρησιμοποιείται πάντοτε αρνητικά.

Σεναριογράφοι και λεξικογράφοι

  Ο λόγος που κοινοποιώ αυτό εδώ το ποστ σε ένα γλωσσικό μπλογκ δεν είναι το «Ένσταση, κυρία πρόεδρος [αντί: πρόεδρε]», όπως θα μπορούσε να ...