Στα περισσότερα έχει δίκιο ο αρθρογράφος. Η άλλη μισή αλήθεια όμως είναι ότι το λεξικό στο οποίο συμμετείχε, το «κορυφαίο μακράν» κατά την άποψή του, έχει αμέτρητα λάθη, πολύ περισσότερα από του Μπαμπινιώτη.
1) «Έγχρωμα λήμματα και έγχρωμο ένθετο υπήρχαν και στην 4η έκδοση του Λεξικού. Δεν αποτελεί αυτό ελληνική καινοτομία».Ο Γ. Μπ. πουθενά δεν γράφει ότι δεν υπήρχαν έγχρωμα λήμματα και έγχρωμο ένθετο και στην 4η έκδοση του Λεξικού ή ότι αυτό αποτελεί ελληνική καινοτομία. Επομένως, σε τι απαντά ο αρθρογράφος;
2) «Για την ορθογραφία που χρησιμοποιεί σε ορισμένες λέξεις ο κύριος Μπαμπινιώτης δεν θα γράψουμε κάτι».
Δεν θα γράψουμε κάτι, αμέσως παρακάτω όμως γράφει...
3) «Γιατί να υπάρχει το γενικό και αόριστο 9ος αιώνας όταν έχουμε ακριβή ημερομηνία (867) και γνωρίζουμε ότι Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως ήταν τότε ο Φώτιος;»
Δεν είναι αξιοσημείωτη έλλειψη. Αρκεί το γενικό «τον 9ο αιώνα». Συν τοις άλλοις, η αναφορά σε «Φώτειο» σχίσμα θα ανάγκαζε τον συντάκτη να εξηγήσει γιατί λέγεται έτσι. Για λόγους συντομίας λοιπόν μπορεί να αρκεστεί σε κάτι γενικό. Δεν είναι λάθος ούτε παράλειψη.
4) «Είχαμε προσαγωγή του βρέφους Ιησού; Προφανώς όχι».
Η λέξη προσαγωγή δεν έχει μόνο τη γνωστή σημασία ως νομικός όρος. Η διαδικτυακή αναζήτηση δείχνει ότι υπάρχουν χρήσεις όπως «η προσαγωγή του βρέφους Ιησού», έστω λιγότερο συχνά, έστω σε λόγια συμφραζόμενα. Θα μπορούσε να αποφευχθεί η συγκεκριμένη λέξη, αλλά και πάλι δεν πρόκειται για λάθος.
5) «Το παράδοξο είναι ότι στην ετυμολογία της λέξης Υπαπαντή στο Λεξικό Μπαμπινιώτη αναγράφεται: ΕΤΥΜ. <μτγν. υπαπαντή <υπαπαντώ προϋπαντώ <υπ(ό) + απαντώ. Δεν υπάρχει το υπαπαντώ ως προσάγω όπως θα ανέμενε κάποιος με βάση τον ορισμό (και ορθά βέβαια δεν υπάρχει)».
Δεν είναι παράδοξο ότι στην ετυμολογία δεν υπάρχει το υπαπαντώ ως προσάγω. Πρόκειται για ετυμολογική πληροφορία, που αφορά το μεταγενέστερο ή ελληνιστικό υπαπαντή. Κάλλιστα μπορεί να διαφέρει σημασιολογικά ένας νεοελληνικός από έναν ελληνιστικό τύπο.
6) «Θα μπορούσε να γραφτεί ότι “Υπαπαντή είναι η έλευση και υποδοχή του βρέφους Ιησού από τον Συμεών ως Σωτήρα στον ναό των Ιεροσολύμων”».
Δεν είναι ακριβώς έλευση. Το λόγιο προσάγω σημαίνει οδηγώ, φέρνω. Άλλο έρχομαι και άλλο με οδηγούν, με φέρνουν. Επίσης, με τη λογική του αρθρογράφου, το ελληνιστικό υπαπαντώ διαφέρει σημασιολογικά όχι μόνο από το προσάγω, αλλά και από το έρχομαι. Γιατί λοιπόν αντιπροτείνει τη λέξη έλευση; Δεν είναι επιχείρημα αυτό βέβαια. Είπαμε, «με τη λογική του αρθρογράφου».
7) «Το προσαγωγή θεωρούμε ότι είναι παντελώς άστοχο. Θυμίζει σε όλους μάλλον προσαγωγές και συλλήψεις κακοποιών, μπαχαλάκηδων κλπ.»
Θα μπορούσε να αποφευχθεί η χρήση μιας λέξης που συνήθως χρησιμοποιείται με άλλη σημασία. Καλό είναι βέβαια να προσθέσουμε ότι δεν υπάρχει περιθώριο παρερμηνείας. Κανείς δεν θα νομίσει ότι οι χριστιανοί γιορτάζουν τη σύλληψη του Ιησού ως βρέφους.
8) Το πλαισιωμένο σχόλιο κάτω από το λήμμα Βόρεια Μακεδονία δεν είναι γραμμένο με την απαιτούμενη αποστασιοποίηση που πρέπει να χαρακτηρίζει ένα λεξικό. Από την άλλη όμως σωστά υπάρχει λήμμα Σκόπια. Εφόσον είναι σε χρήση ακόμα αυτή η ονομασία, μπορεί να λημματογραφηθεί, αρκεί βεβαίως να αναφέρεται ξεκάθαρα –και χωρίς σχόλια με ιδεολογικό υπόβαθρο– ότι η επίσημη ονομασία είναι Βόρεια Μακεδονία.
9) Γράφεται <Ζορρό> και όχι <Ζορό>, γιατί δεν είναι κοινή ξενική λέξη, αλλά ξενικό κύριο όνομα.
10) Με τι αντικειμενικότητα εκφράζει άποψη ο αρθρογράφος για το ΧΛΝΓ, εφόσον υπήρξε συνεργάτης του συγκεκριμένου λεξικού;
11) Σχετικά με τις λέξεις διαβητικός, αγεφύρωτος και αγγελοπρόσωπος, ούτε το ΛΚΝ τις ετυμολογεί από τη μεσαιωνική ελληνική.
Στο λήμμα διαβητικός το λεξικό της Θεσσαλονίκης παραθέτει την εξής ετυμολογία (βλ. https://bit.ly/2lhcgRp):
[λόγ. < γαλλ. diabétique < ελνστ. διαβήτ(ης) (δες διαβήτης 2) -ique = -ικός (πρβ. σπάν. μσν. διαβητικός)]
Δηλαδή ναι μεν υπάρχει μεσαιωνικός τύπος διαβητικός, αλλά ο σημερινός δεν προέρχεται απευθείας από εκείνον. Σίγουρα ο αείμνηστος Ε. Πετρούνιας, που είχε αναλάβει την ετυμολογία στο ΛΚΝ, ήταν ειδικός, και πάντως η ετυμολογία του σχετικού λήμματος δείχνει ότι έχει λάβει υπόψη τον μεσαιωνικό τύπο και έχει αναπτύξει τον σχετικό προβληματισμό. Ειδικοί ετυμολόγοι, όπως αυτοί που έχουν εργαστεί στα πιο γνωστά νεοελληνικά λεξικά (πλην ΧΛΝΓ), μπορούν να μας διαφωτίσουν για το αν οι λέξεις αγεφύρωτος και αγγελοπρόσωπος αποτελούν παρόμοιες περιπτώσεις.
12) Το παράδειγμα με τα μακαρόνια που λήγουν το 2010 θα μπορούσε εξαρχής να είναι διατυπωμένο διαφορετικά. Δεν χρειάζεται να γίνεται επικαιροποίηση στοιχείων σε τέτοιες περιπτώσεις, γιατί εκ των πραγμάτων οι λεξικογράφοι θα μένουν πίσω, κυνηγώντας τον χρόνο. Από την αρχή θα μπορούσε λοιπόν να γίνει λόγος π.χ. για μακαρόνια που λήγουν σε δύο μήνες, χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένο έτος.
Επίσης, η εξάρθρωση μιας τρομοκρατικής οργάνωσης δεν πρέπει να διαβαστεί κατ’ ανάγκην σαν είδηση. Είναι και ένα ιστορικό γεγονός. Ένα αναδιατυπωμένο παράδειγμα όπως «το 1988 εξαρθρώθηκε η τρομοκρατική οργάνωση “Ερυθρές Ταξιαρχίες”», αν έτσι έχουν τα πράγματα από ιστορική άποψη, θα ήταν μια χαρά.
Ομοίως, μπορεί να γίνει αναφορά σε βομβιστική ενέργεια της «17 Νοέμβρη» με αναδιατύπωση, χωρίς το επίθετο νέα.
Πάντως, η αναφορά σε συγκεκριμένες τρομοκρατικές οργανώσεις κάνει τα εν λόγω παραδείγματα πιο περιεκτικά.
Στα περισσότερα από τα λοιπά σημεία έχει δίκιο, αλλά βέβαια δεν πρόκειται να αρθρογραφήσει για τα αμέτρητα λάθη του λεξικού στο οποίο συμμετείχε.
