ΠΟΣΕΣ ΜΕΘ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ;

Γλωσσολόγος, σε ανάρτησή του στο Facebook, σχολιάζει εύστοχα άρθρο γνωστού συγγραφέα στο «Βήμα» και, ειδικότερα, τον ισχυρισμό ότι «η αρχαία ελληνική είναι η μόνη γλώσσα στον κόσμο που διαθέτει ευκτική ρηματική έγκλιση – για να εκφράσει την επιθυμία»:

«Πραγματικά έχει καταντήσει αποκαρδιωτικό. Ακόμα και από σοβαρούς ανθρώπους διαβάζει κανείς ό,τι να ’ναι για τη γλώσσα, λες και δεν υπάρχουν γλωσσολόγοι στην Ελλάδα. Φανταστείτε να βγω να πω κάτι για την Ιατρική, τη Δομική Μηχανική ή την Παλαιογραφία χωρίς να ρωτήσω έναν συνάδερφο πιο ειδικό από εμένα».

Όσοι ασχολούνται με τη γλωσσολογία ξέρουν πολύ καλά τι σημαίνει δημόσιος λόγος για τη γλώσσα ερήμην της γλωσσολογίας. Ας δει κανείς π.χ. επιστολές αναγνωστών –γιατρών, δικηγόρων, στρατιωτικών κ.ά.– για θέματα γλώσσας στην «Καθημερινή» με ρυθμιστικά σχόλια κτλ.

Δυστυχώς όμως και γλωσσολόγοι εκφράζουν απόψεις (για μη γλωσσικά θέματα) χωρίς να έχουν ρωτήσει ειδικούς. 

Πρόσφατο παράδειγμα: το ερώτημα πόσες ΜΕΘ θα μπορούσαν να κατασκευαστούν με τα λεφτά του Μεγάλου Περιπάτου της Αθήνας. Έναν άνθρωπο που ειδικεύεται στη διοίκηση επιχειρήσεων αν ρωτήσει κανείς, θα μάθει ότι αυτός ο συσχετισμός είναι άστοχος. Κακώς σπαταλήθηκαν τα χρήματα, αλλά ούτως ή άλλως με αυτά δεν θα μπορούσαν να κατασκευαστούν ΜΕΘ, γιατί πρόκειται για άλλο προϋπολογισμό, για άλλο ταμείο.

Παλιότερο παράδειγμα, από την προεκλογική περίοδο του 2019: η ταύτιση της επταήμερης λειτουργίας μιας επιχείρησης με την επταήμερη εργασία. Ένας ειδικός στη διοίκηση επιχειρήσεων εδώ θα μας εξηγούσε ότι άλλο το ένα και άλλο το άλλο. Επίσης, με την επταήμερη λειτουργία της αυξάνει τα έσοδά της μια επιχείρηση, αλλά είναι και ένας τρόπος μείωσης της ανεργίας, αφού λ.χ. το τάδε πολυκατάστημα, για να λειτουργήσει και Κυριακή, θα πρέπει να προσλάβει επιπλέον προσωπικό. Επτά μέρες την εβδομάδα δεν γίνεται να δουλεύουν οι ίδιοι.

Και στις δύο παραπάνω περιπτώσεις, γράφτηκαν ανακρίβειες και από γλωσσολόγους, οι οποίοι φυσικά δεν μπήκαν στον κόπο να ρωτήσουν ειδικούς.

Πρόκειται για ευρύτερο φαινόμενο. Το «Φανταστείτε να βγω να πω κάτι για την Ιατρική» κτλ. ούτως ή άλλως το βλέπουμε σε μερικούς γλωσσολόγους (στους ίδιους και τους ίδιους, σημειωτέον):

ΠΡΟΣΘΗΚΗ

Πολύς κόσμος δεν έχει καταλάβει τι σημαίνει διαφορετικά ταμεία και κάνει συζητήσεις καφενείου. Ας πούμε ότι κάποια είναι διαχειρίστρια στην πολυκατοικία της κι ότι υπάρχουν 1.000 ευρώ στο κοινό ταμείο. Δεν είναι λογικό εγώ να της προτείνω να αγοράσει ρούχα με αυτά τα λεφτά. Παρόμοια είναι η περίπτωση του Μεγάλου Περίπατου και των ΜΕΘ. Ο μεταξύ τους συσχετισμός είναι άστοχος. Άλλο παράδειγμα: η Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει χρήματα για κάποιον σκοπό, τα οποία δεν μπορείς να ξοδέψεις αλλού. Μόνο όταν μιλάμε για το ίδιο ταμείο στέκει το να ξοδευτούν λιγότερα για το χ και περισσότερα για το ψ. Μπορεί να είναι τέτοια η περίπτωση των 18,5 εκατομμυρίων. Δεν το έχω ψάξει ούτε έχω ρωτήσει. Ακόμα όμως κι αν οι αντιδράσεις για τα 18,5 εκατομμύρια είναι απολύτως δικαιολογημένες, άλλο θέμα αυτό και άλλο η σύνδεση Μεγάλου Περίπατου και ΜΕΘ, που εξακολουθεί να είναι άστοχη. Ας μη συγχέουμε πράγματα άσχετα μεταξύ τους. Θα επαναλάβω ότι χωρίς ενημέρωση δεν διαφέρουμε από τους αρχαιολάτρες, που τα βάζουν με τους γλωσσολόγους. 

Θα διαβάζαμε λιγότερες τέτοιες ανακρίβειες στο διαδίκτυο, αν ήμασταν εξοικειωμένοι από τα μαθητικά μας χρόνια με βασικές έννοιες οικονομικών, λογιστικής, διοίκησης επιχειρήσεων κτλ.

(Και μετά θα με κατηγορήσουν κάποιοι ότι τους αρνήθηκα το δικαίωμα να είναι πολιτικοποιημένοι. :))

Τέλος, και ένας ομότιμος τα έβαλε με δύο γυναίκες γλωσσολόγους και τις χαρακτήρισε τρολ. Είναι λυπηρό να χρησιμοποιούνται τέτοιοι χαρακτηρισμοί από πανεπιστημιακούς.

«Η γλώσσα δεν είναι ένα απλό εργαλείο επικοινωνίας» κτλ. κτλ.

Έστω και με παρεμφερή διατύπωση, συνέχεια επαναλαμβάνεται η άποψη ότι η γλώσσα δεν είναι ένα απλό εργαλείο επικοινωνίας αλλά... (στοιχείο ταυτότητας κτλ.). Ακόμη και σήμερα είδα ένα σχετικό δημοσίευμα, ενώ θυμάμαι να διαβάζω παρόμοια εδώ και τουλάχιστον 25 χρόνια. Χωρίς να αρνούμαι ότι μια γλώσσα μπορεί να είναι και στοιχείο ταυτότητας, ήθελα από καιρό να πω ότι ούτως ή άλλως ένα εργαλείο επικοινωνίας δεν είναι κάτι «απλό», όποια σημασία κι αν δώσουμε στο συγκεκριμένο επίθετο. Σε αυτό το «απλό» εργαλείο επικοινωνίας στηρίζεται η ίδια η ζωή μας. Πρώτα απ’ όλα, χωρίς επικοινωνία δεν ενεργοποιείται ο έμφυτος μηχανισμός γλωσσικής κατάκτησης που διαθέτει ο άνθρωπος. Κι αν, ως διά μαγείας, χανόταν ξαφνικά η γλώσσα ως όργανο επικοινωνίας, η καταστροφή θα ήταν ανυπολόγιστη. Η ανθρώπινη ζωή στον πλανήτη προϋποθέτει αυτό το «απλό» εργαλείο επικοινωνίας. Γιατί λοιπόν να το θεωρούμε υποδεέστερο σε σύγκριση με τη γλώσσα ως στοιχείο ταυτότητας, δύναμη πολιτισμού κτλ.; Πράγματι, «η γλώσσα, πέρα από ένα απλό όργανο, είναι ο πολιτισμός μας, η ιστορία μας, η σκέψη μας, ο ψυχισμός μας, η ταυτότητά μας». Προϋπόθεση όμως για όλα αυτά τα σπουδαία είναι η λειτουργία της ως οργάνου ή εργαλείου επικοινωνίας. Η γλώσσα είναι κυρίως όργανο επικοινωνίας.