Σεναριογράφοι και λεξικογράφοι

 

Ο λόγος που κοινοποιώ αυτό εδώ το ποστ σε ένα γλωσσικό μπλογκ δεν είναι το «Ένσταση, κυρία πρόεδρος [αντί: πρόεδρε]», όπως θα μπορούσε να υποθέσει κανείς. Θα σταθώ σε κάτι άλλο που γράφει ο κ. Α. Καρίπογλου, ότι δηλαδή σε ένα ξένο καλό δικαστικό θρίλερ σίγουρα «είναι ακριβείς και οι παραμικρές δικονομικές λεπτομέρειες». Παρακολουθούσα κάποτε ένα σίριαλ, για το οποίο μάλιστα έκανα μια ανάρτηση με σαρκαστική διάθεση το 2019 (βλ. https://bit.ly/3hCLOeO). Πέρα από αυτά που αναφέρω σε εκείνο το ποστ, στο συγκεκριμένο σίριαλ λέγονταν μεγάλες ανακρίβειες για θέματα που ανήκουν σε διάφορους γνωστικούς τομείς. Μέλος της οικογένειάς μου μάλιστα, με το οποίο παρακολουθούσα το σίριαλ, μου επισήμαινε ανακρίβειες συνεχώς, λέγοντάς μου π.χ. ότι σε μια εταιρεία δεν γίνεται αυτό που μόλις είχαμε ακούσει από τα χείλη ενός ηθοποιού. Και τότε συνειδητοποίησα ότι η δουλειά του σεναριογράφου έχει ένα κοινό στοιχείο με του λεξικογράφου. Και οι δύο καλούνται να απλωθούν σε ένα σωρό γνωστικά πεδία, στα οποία εκ των πραγμάτων δεν γίνεται να είναι ειδικοί. Πρέπει λοιπόν να είναι πολύ προσεκτικοί και να ενημερώνονται και για την παραμικρή λεπτομέρεια.

Κλείνω με έναν καθόλου άσχετο σύνδεσμο: https://bit.ly/3vdM60K Οι ήρωες του κλασικού μυθιστορήματος «Μπουβάρ και Πεκυσέ» ασχολούνται με διάφορα αντικείμενα, όπως χημεία, ιατρική, αστρονομία, αρχαιολογία, ιστορία, λογοτεχνία, πολιτική και θεολογία, και παντού τα κάνουν θάλασσα. Αυτή βέβαια είναι η αστεία πλευρά του πράγματος.

Σχετικά με το ρήμα στιγματίζω

 

Όπως το ουσιαστικό στίγμα, έτσι και το ρήμα στιγματίζω ΔΕΝ χρησιμοποιείται πάντοτε αρνητικά. Έστω κι αν οι μη αρνητικές χρήσεις του στιγματίζω είναι λιγότερο συχνές ή και σπάνιες, επιβεβαιώνονται εύκολα από σχετικές διαδικτυακές αναζητήσεις («Σκέφτομαι [...] πώς έδωσε νόημα στην ύπαρξή μου, πώς τελικά στιγμάτισε τη ζωή μου» και αρκετά άλλα). Επίσης, όπως έχω γράψει με άλλες αφορμές, ένα γλωσσικό στοιχείο –λέξη, σημασία κτλ.– πρώτα υπάρχει στο στόμα των ομιλητών και μετά καταγράφεται στα λεξικά. Όταν δηλαδή δεν εντοπίζεται σε ένα λήμμα, δεν προκύπτει το συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει. Ακόμη όμως και αν κάποιος θεωρήσει εσφαλμένη μια χρήση ως μη καταγεγραμμένη σε λεξικά, η εν λόγω χρήση του στιγματίζω καλύπτεται από τη σημασία 3 του λεξικού Μπαμπινιώτη και την επίσης τρίτη σημασία του Χρηστικού Λεξικού. Ο ορισμός στο πρώτο λεξικό, παρά τα δύο καταγεγραμμένα παραδείγματα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί και θετικά το στιγματίζω, ενώ πριν από τον ορισμό το δεύτερο λεξικό δηλώνει ξεκάθαρα ότι το ρήμα στη συγκεκριμένη σημασία μπορεί να έχει και θετική συνυποδήλωση, όπως άλλωστε δείχνει το πρώτο από τα τρία λεξικογραφικά παραδείγματα που ακολουθούν. Βέβαια, χρειάζεται έρευνα σε σώματα κειμένων για να αποφανθεί κανείς ποια είναι η προτιμότερη λεξικογραφική αντιμετώπιση του θέματος, αν είναι καλύτερο να διακριθεί σημασία ή υποσημασία για τέτοιες χρήσεις του στιγματίζω ή να δηλωθούν έμμεσα, μέσω παραδειγμάτων. Και οι εκτιμήσεις για το θέμα αυτό μπορεί να έχουν υποκειμενικό χαρακτήρα. Επιπροσθέτως, ο συντάκτης του ψηφίσματος θα μπορούσε πράγματι να επιλέξει π.χ. το ρήμα σημαδεύω, αλλά και τώρα δεν υπάρχει κανένα απολύτως θέμα αμφισημίας, γιατί από τα συμφραζόμενα είναι σαφέστατο ότι το ρήμα στιγματίζω δεν έχει χρησιμοποιηθεί εδώ με αρνητικές συνδηλώσεις. Συμπερασματικά, έστω και αν πρόκειται για λιγότερο συχνή ή και σπάνια χρήση, έστω και αν είναι συζητήσιμος ο χειρισμός του θέματος από τον λεξικογράφο, έστω και αν η διατύπωση στο σχολιαζόμενο ψήφισμα θα μπορούσε να είναι καλύτερη, το ρήμα στιγματίζω ΔΕΝ χρησιμοποιείται πάντοτε αρνητικά.