Δευτέρα 15 Φεβρουαρίου 2021

Σχόλια για το άρθρο «Ας μην ξύνει παλιές πληγές ο κ. Μπαμπινιώτης»

Σχόλια για το άρθρο «Ας μην ξύνει παλιές πληγές ο κ. Μπαμπινιώτης»

Ας πούμε ότι δεν ξέρω αν είναι ανυπόστατος ο ισχυρισμός ότι το εν λόγω λεξικό ανήκει στον Χ. Χ. και όχι στην Ακαδημία Αθηνών. Στο τελευταίο άρθρο του Γ. Μπ. («Πικρές λεξικογραφικές αλήθειες», «Η Καθημερινή», 17/1/2021) γίνεται παραπομπή σε παλιότερη μαρτυρία του ακαδημαϊκού Νικολάου Κονομή σύμφωνα με την οποία οι ακαδημαϊκοί της συμβουλευτικής επιτροπής δεν είδαν ούτε ένα δεκαεξασέλιδο. Η συγκεκριμένη μαρτυρία παραείναι σοβαρή για να την αντιπαρέλθεις.

Δικαίωμα κάποιου είναι να υποστηρίζει ότι δεν χρειαζόταν ένα πέμπτο νεοελληνικό λεξικό. Στον χώρο της λεξικογραφίας, που είναι το αντικείμενό μου, έχει εκφραστεί π.χ. η άποψη ότι θα αρκούσαν τα παλιότερα λεξικά, ΛΝΕΓ και ΛΚΝ, εμπλουτισμένα με στοιχεία από το διαδίκτυο σε μεταγενέστερες εκδόσεις. Δεν συμφωνώ με την άποψη αυτή, αλλά σε καμία περίπτωση δεν «τραγικά λυπηρό» να την υποστηρίζει κανείς.  

Ως προς το γεγονός ότι το ΛΝΕΓ δεν καταγράφει ως λήμματα τους όρους λοιμωξιολόγος και λοιμωξιολογία, όλα τα εκδεδομένα λεξικά της νέας ελληνικής παρουσιάζουν ελλείψεις στο λημματολόγιό τους και όλα χαρακτηρίζονται από ασαφή κριτήρια επιλογής των λέξεων-λημμάτων. Είναι όμως αξιοσημείωτο ότι οι συντάκτες του ΛΝΕΓ και του ΛΚΝ δούλευαν ως το 1998, τότε που εκδόθηκαν τα δύο αυτά λεξικά, χωρίς να έχουν στη διάθεσή τους τόσες πηγές όσες υπάρχουν σήμερα. Και δεν εννοώ μόνο το διαδίκτυο. Οι συντάκτες του ΛΝΕΓ εκείνα τα χρόνια δεν είχαν καν τη δυνατότητα να συμβουλεύονται το ΛΚΝ (ούτε βέβαια οι του ΛΚΝ μπορούσαν να αξιοποιήσουν το ΛΝΕΓ). Απεναντίας, άλλοι βρήκαν έτοιμα ένα σωρό πράγματα. Αυτό βέβαια δεν δικαιολογεί το να απουσιάζουν τα λήμματα λοιμωξιολόγος και λοιμωξιολογία από μεταγενέστερες εκδόσεις, από όλα όμως τα λεξικά λείπουν βασικές λέξεις-λήμματα. Επιπλέον, με το να χρεώνεις στο «αντίπαλο» λεξικό την απουσία των δύο αυτών λημμάτων εν έτει 2021, μετά από τόσους μήνες πανδημίας, είναι σαν να γίνεσαι μετά Χριστόν προφήτης. Και απαιτείται έρευνα για να δει κανείς αν υπάρχει λεξικό που να καταγράφει ως λήμματα όλες τις ειδικότητες στην ιατρική και σε άλλες επιστήμες, πράγμα που δεν ξέρω καν αν χρειάζεται ούτε αν είναι εφικτό σε ένα ερμηνευτικό λεξικό όπως το ΛΝΕΓ και το ΛΚΝ – εντελώς διαφορετική περίπτωση θα ήταν ένα λεξικό ιατρικών ή άλλων επιστημονικών όρων.

Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα δεν τα ξέρω και δεν μπορούν να ελεγχθούν από το αναγνωστικό κοινό. Δεν μπορεί ο αναγνώστης της «Καθημερινής» να ξέρει τι ακριβώς έγινε σε μια συνεδρίαση που έλαβε χώρα πριν από 40 περίπου χρόνια. Δεν καταλαβαίνω πάντως τι σημαίνει το θαυμαστικό μέσα σε παρένθεση, το οποίο χρησιμοποιείται τόσες φορές στο σχολιαζόμενο άρθρο. Για παράδειγμα, δεν αποκλείεται δύο παλιά δημοσιεύματα για τον Γεώργιο Χατζιδάκι, έστω και αν τα εκθείασαν δύο διαπρεπείς καθηγητές, να μην προσφέρουν τίποτε καινούριο. Προς τι η έκπληξη;

Τέλος, παραθέτω ένα εύστοχο σχόλιο που έκανε στο Facebook καθηγήτρια Γλωσσολογίας:

«Σε αυτές τις επαναλαμβανόμενες συζητήσεις και τη θλιβερή αντιπαλότητα ακαδημαϊκών που βγαίνει προς τα έξω, μέρος της οποίας ενίοτε γινόμαστε και μεις, μού ’ρχεται στον νου μια ρήση των παλιών: τα ύστερα τιμούν τα πρώτα».

Σεναριογράφοι και λεξικογράφοι

  Ο λόγος που κοινοποιώ αυτό εδώ το ποστ σε ένα γλωσσικό μπλογκ δεν είναι το «Ένσταση, κυρία πρόεδρος [αντί: πρόεδρε]», όπως θα μπορούσε να ...