Ο Γ. Μπ. έχει δίκιο όταν επισημαίνει ότι ο Χ. Χ. όψιμα άλλαξε στάση απέναντί του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μια παλιά βιβλιοκρισία (βλ. https://bit.ly/3insxxl), στην οποία βλέπουμε τον Χ. Χ. πολύ διαφορετικό. Ο τωρινός επικριτής του Γ. Μπ. ήταν τότε υμνητής του. Στον παραπάνω διθύραμβο μάλιστα δεν δίστασε να χαρακτηρίσει ειρωνικά προοδευτικούς μερικούς επικριτές του Γ. Μπ., να υποστηρίξει ότι έχουν χαμηλό επίπεδο, να τους κατηγορήσει –με αφορμή την επαναφορά των αρχαίων ελληνικών στο γυμνάσιο από τον Γ. Μπ.– ότι «κινδυνολογούν αβασάνιστα και ανησυχούν επίπλαστα» κτλ. Απεναντίας, ο εν λόγω τώρα μεταμορφώνεται σε κάποιον που διαφωνεί με τις συντηρητικές απόψεις του συναδέλφου του.
Κυριακή 17 Ιανουαρίου 2021
«Πικρές λεξικογραφικές αλήθειες»
Επίσης, στον Γ. Μπ. αποδόθηκαν γενικόλογοι ισχυρισμοί που ποτέ δεν έχει προβάλει, όπως ότι το «Χρηστικό Λεξικό» δεν είναι έργο της Ακαδημίας Αθηνών (βλ. https://bit.ly/2LVYwsg), ότι έγινε ερήμην της Ακαδημίας (βλ. https://bit.ly/2XQaqXw) κτλ. Φυσικά και είναι έργο της Ακαδημίας Αθηνών. Και βέβαια δεν έγινε «ερήμην» της Ακαδημίας. Δεν έχει συνταχθεί όμως από τους ακαδημαϊκούς και τους ειδικούς συντάκτες του Ιστορικού Λεξικού της Ακαδημίας, όπως θα μπορούσε να νομίσει κανείς, και δεν ταυτίζεται με το Ιστορικό Λεξικό. Άλλο αυτό και άλλο να πεις –γενικά– ότι ένα λεξικό δεν είναι έργο του τάδε ιδρύματος ή ότι εκπονήθηκε ερήμην του. Είναι λίγο παραπλανητικό να αποδίδονται σε κάποιον ισχυρισμοί που δεν αντιστοιχούν με αυτά ακριβώς που έχει γράψει και, κατόπιν, να καταρρίπτονται οι δήθεν ισχυρισμοί του ως εσφαλμένοι. Όσο για το ερώτημα του ακαδημαϊκού Β. Πετράκου «Χωρὶς τὴν Ἀκαδημία θὰ ὑπῆρχε τὸ Χρηστικὸ Λεξικό;», ποιος είπε το αντίθετο;
Ως προς το παλιό άρθρο του Γ. Μπ. («Για ένα νέο Λεξικό τής Ακαδημίας Αθηνών» [Βήμα 21.9.2003]), διαφωνώ με τη γνώμη του ότι δεν χρειαζόταν ένα ακόμη ερμηνευτικό λεξικό της νέας ελληνικής. Δικαίωμά του όμως είναι να υποστηρίζει την άποψη αυτή. Δεν καταλαβαίνω γιατί πρέπει να δέχεται επικριτικά σχόλια για ό,τι υποστήριξε τότε.
Ας προσθέσω και το εξής: ο Γ. Μπ. έχει δεχτεί εύλογη και βάσιμη κριτική π.χ. για συντηρητικές απόψεις που έχει εκφράσει στο Facebook ή για ρυθμιστικά σχόλια που περιλαμβάνει το λεξικό του. Όπως όμως έχει επισημανθεί και άλλοτε, δεν έχει αναγκαστικά δίκιο κάποιος σε ό,τι του προσάπτει. Και οι κρίνοντες κρίνονται, όπως είναι φυσικό. Για παράδειγμα, ο ακαδημαϊκός Β. Πετράκος γράφει στο παραπάνω άρθρο του:
Καταρχήν, δεν έχει δίκιο ο Γ. Μπ. όταν επισημαίνει ως αρνητικό στοιχείο ενός λεξικού την απουσία γλωσσικών σχολίων. Είναι θέμα επιλογής η προσθήκη ή η απουσία «πλαισιωμένων» σχολίων. Τέτοια σχόλια δεν υπάρχουν ούτε στο λεξικό του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη, το οποίο παραμένει ένα εξαιρετικό λεξικό. Ωστόσο, όταν μιλάμε για γλωσσικά σχόλια, εννοούμε ακριβώς αυτά τα κουτάκια και όχι βέβαια τα λεξικογραφικά παραδείγματα. Είναι λοιπόν επιλογή του Γ. Μπ. να παραθέσει ένα τέτοιο κουτάκι, που να περιλαμβάνει μάλιστα 97 λέξεις. Επιλέγει να έχει το λεξικό του και εγκυκλοπαιδικό χαρακτήρα. Οι εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες δεν σημαίνουν αναγκαστικά φλυαρία.
Σεναριογράφοι και λεξικογράφοι
Ο λόγος που κοινοποιώ αυτό εδώ το ποστ σε ένα γλωσσικό μπλογκ δεν είναι το «Ένσταση, κυρία πρόεδρος [αντί: πρόεδρε]», όπως θα μπορούσε να ...
-
Διαβάζουμε σε μια επιστολή: «Επί τη ευκαιρία, θα κάνω άλλη μία επισήμανση: το τιμώ ήταν το χαρακτηριστικό ρήμα, για εμάς τους παλαιότερους, ...
-
Ενημερώθηκα ότι ένας γλωσσολόγος στον τοίχο του σχολιάζει μια ανάρτησή μου στο Facebook (βλ. εδώ , με τα μπλε γράμματα) κάνοντας ατυχέστατα ...
-
Αρκετοί γλωσσολόγοι και άλλοι ερευνητές του χώρου μας επικρίνουν την τάση μη ειδικών να αποφαίνονται για θέματα γλώσσας χωρίς να έχου...

